Những tác động tích cực

ThS Lê Trung Kiên – Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng thuộc Hệ thống Giáo dục Phù Đổng (Sóc Sơn, Hà Nội) nhận định, khi sử dụng một bộ sách giáo khoa dùng chung có điểm lợi là thống nhất được chương trình, từ đó giúp hỗ trợ thống nhất chuẩn đầu ra, giảm tình trạng mỗi nơi một kiểu. Giáo viên khi chuyển từ nơi này sang nơi khác không phải soạn giáo án khác cho phù hợp.

ThS Lê Trung Kiên và học trò Trường Phổ thông Phùng Hưng, Sóc Sơn, Hà Nội. Ảnh: NVCC

Điều này tạo lợi thế cho công tác bồi dưỡng, tập huấn ngành dọc, thi giáo viên giỏi vì giáo viên dùng chung hệ thống tài liệu; góp phần nào đó giảm sự phân biệt giữa các vùng miền; thuận lợi cho công việc xây dựng học liệu số, ngân hàng câu hỏi, bài giảng mẫu... cho các nhà trường.

“Lợi ích lớn nhất và trực diện nhất của việc dùng chung một bộ SGK chính là xóa bỏ rào cản về địa lý và kinh tế giữa các vùng miền. Trong một xã hội hiện đại với sự dịch chuyển lao động cao, việc sử dụng một bộ sách giúp học sinh không bị bỡ ngỡ hay đứt quãng kiến thức khi phải chuyển trường từ tỉnh này sang tỉnh khác. Phụ huynh cũng trút bỏ được gánh nặng phải tìm mua bộ sách mới phù hợp với danh mục của địa phương nơi đến”, ThS Lê Trung Kiên trao đổi.

Là giáo viên dạy Ngữ văn tại Trường THCS Chương Dương (Hồng Hà, Hà Nội), cô Nguyễn Minh Nhật cho rằng, khi chỉ có một bộ sách chuẩn, tỷ lệ sách cũ được tặng lại hoặc bán rẻ cho các khóa sau sẽ tăng cao. Việc in ấn tập trung với số lượng cực lớn giúp giảm giá thành sản xuất trên mỗi bản sách. Đồng thời, công tác quản lý phát hành cũng trở nên tinh gọn, loại bỏ các chi phí trung gian không cần thiết từ việc tiếp thị, chọn sách tại các cấp.

Dưới góc độ chuyên môn, một bộ SGK dùng chung là “thước đo” đồng nhất giúp nâng cao chất lượng quản lý giáo dục. Khi tất cả học sinh cùng học một bộ học liệu, việc xây dựng ngân hàng câu hỏi cho các kỳ thi quan trọng như thi tốt nghiệp THPT sẽ trở nên sát thực tế và khách quan hơn vì sẽ không còn tranh cãi về việc, nội dung thi nằm trong bộ sách này mà không có trong bộ sách kia.

“Phụ huynh sẽ không còn phải lo lắng việc bộ sách con mình học có tốt bằng trường bên cạnh hay không, vì tất cả đều sử dụng chung một tiêu chuẩn chất lượng. Năm học 2026 - 2027 được dự báo là thời điểm chín muồi của chuyển đổi số trong giáo dục. Một bộ sách giấy thống nhất sẽ là nền tảng tốt để xây dựng hệ sinh thái SGK điện tử dùng chung”, cô Nhật kỳ vọng.

Giáo viên tiếng Anh tỉnh Thanh Hóa tham gia tập huấn chuyên môn. Ảnh: NVCC

​Cần giải pháp đồng bộ

Theo góc nhìn của cô Bùi Thị Tú - Tổ trưởng chuyên môn, giáo viên Tiếng Anh tại Trường THPT Như Thanh (Thanh Hóa), việc chuyển đổi sang một bộ SGK mới không chỉ thay đổi tài liệu giảng dạy, mà còn là sự thay đổi trong cách tiếp cận bài học, phương pháp tổ chức lớp học và cách sử dụng học liệu đi kèm.

Những năm gần đây, khi các nhà trường triển khai các bộ sách giáo khoa khác nhau, giáo viên đã dành nhiều thời gian để tìm hiểu cấu trúc bài học, cách triển khai nội dung, đồng thời điều chỉnh phương pháp cho phù hợp với từng đối tượng học sinh. Vì vậy, khi tiến tới sử dụng thống nhất một bộ sách từ năm học 2026 - 2027, việc chuẩn bị kỹ lưỡng cho đội ngũ giáo viên là điều cần thiết.

Từ kinh nghiệm tham gia và trực tiếp giảng dạy trong các lớp tập huấn, cô Tú nhận thấy các hoạt động bồi dưỡng thời gian qua đã giúp giáo viên nắm được cấu trúc và định hướng của sách giáo khoa mới. Tuy nhiên, để việc triển khai trên lớp học thuận lợi hơn, có thể tiếp tục tăng cường các nội dung mang tính thực hành.

Khi đứng lớp tập huấn, nhiều giáo viên có chung trăn trở làm sao để không chỉ “hiểu” sách, mà còn có thể vận dụng linh hoạt vào thực tế giảng dạy.

“Theo đó, các buổi bồi dưỡng có thể bổ sung thêm phần dạy minh họa một bài cụ thể, trao đổi tình huống lớp học hoặc chia sẻ kinh nghiệm điều chỉnh nội dung cho phù hợp với từng đối tượng học sinh. Những nội dung như vậy thường nhận được sự quan tâm và hưởng ứng tích cực từ giáo viên, bởi đó là những điều có thể áp dụng ngay vào tiết dạy”, cô Bùi Thị Tú phân tích.

Thầy Phùng Chí Tân - giáo viên Lịch sử, Trường THCS Vân Canh (Sơn Đồng, Hà Nội) kiến nghị, giáo viên cần được tăng cường việc bồi dưỡng chuyên môn. Thay vì những buổi hội thảo thiên về thuyết trình lý thuyết, thầy cô cần những buổi chia sẻ theo nhóm phạm vi nhỏ, nơi giáo viên được trực tiếp thảo luận về từng chương, từng bài cụ thể.

Bộ sách dùng chung cần đi kèm với hệ sinh thái số (phim tư liệu, bản đồ tương tác, 3D), giáo viên dạy Lịch sử cần được hướng dẫn cách tích hợp các công cụ này vào bài giảng để môn Lịch sử không còn khô khan. Đồng thời, cần tập trung vào công việc bằng cách nào để kiểm tra theo định hướng phát triển năng lực dựa trên nội dung bộ sách mới.

Cô Bùi Thị Tú nhấn mạnh, hệ thống học liệu đi kèm cũng là yếu tố quan trọng. Ở nhiều trường miền núi, điều kiện thiết bị và kết nối Internet còn hạn chế nên việc tiếp cận học liệu số chưa thật sự thuận lợi. Giáo viên mong muốn có thêm các nguồn học liệu đơn giản, dễ sử dụng, có thể khai thác linh hoạt trong điều kiện thực tế của nhà trường, đặc biệt các học liệu có thể sử dụng ngoại tuyến.

Từ thực tiễn đứng lớp, cô Tú cho rằng để lộ trình chuyển đổi sang bộ sách giáo khoa dùng chung đạt hiệu quả, cần đặc biệt quan tâm đến công tác bồi dưỡng giáo viên theo hướng thiết thực, sát thực tế giảng dạy. Khi giáo viên được hỗ trợ đúng nhu cầu, được chuẩn bị tốt về chuyên môn trước thời điểm áp dụng, việc triển khai bộ sách dùng chung sẽ nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.

“Việc chuyển sang sử dụng một bộ sách giáo khoa dùng chung là bước đi cần thiết, góp phần tạo sự thống nhất trong dạy học. Điều mà giáo viên chúng tôi mong muốn không chỉ có một bộ sách thống nhất, mà quan trọng hơn có sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học trong thực tế lớp học, từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục”, thầy Phùng Chí Tân chia sẻ và nhấn mạnh.

GDTĐ