Các tỷ phú Thung lũng Silicon như ông chủ Amazon Jeff Bezos, Peter Thiel (đồng sáng lập PayPal), Yuri Milner (nhà sáng lập quỹ đầu tư DST Globa) và Sam Altman (đồng sáng lập và CEO OpenAI) đang rót vốn vào các công ty khởi nghiệp nghiên cứu tái lập trình tế bào, một hướng đi đầy triển vọng trong lĩnh vực kéo dài tuổi thọ, với kỳ vọng có thể đưa các tế bào trong cơ thể trở về trạng thái trẻ trung hơn và làm chậm quá trình lão hóa.

Kỹ thuật này đã cho thấy khả năng trẻ hóa ở nhiều loài chuột và khỉ, nhưng chưa từng được thử nghiệm trên người trước đây. Hiện thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên người về tái lập trình tế bào đang được tiến hành tại Life Biosciences. Các bệnh nhân tham gia được điều trị bằng một liệu pháp trẻ hóa mới nhằm chữa bệnh tăng nhãn áp - một căn bệnh về mắt có thể dẫn đến mất thị lực.

Life Biosciences ngày 8/10 công bố những dữ liệu đầu tiên về độ an toàn của liệu pháp. Đến nay, ba bệnh nhân đã được điều trị thử nghiệm bằng cách tiêm thuốc vào mắt, kết hợp với việc sử dụng kháng sinh hằng ngày trong tám tuần để kích hoạt các yếu tố trẻ hóa bên trong tế bào. Công ty cho biết không bệnh nhân nào gặp tác dụng phụ nghiêm trọng và liệu pháp được đánh giá là có khả năng dung nạp tốt.

Phương pháp tái lập trình tế bào có thể được áp dụng cho các bộ phận khác của cơ thể, giúp trẻ hóa khớp hoặc các cơ quan quan trọng, bao gồm cả não bộ. (Ảnh: FS Productions/Getty Images)

Mục tiêu của phương pháp này là đảo ngược quá trình lão hóa ở cấp độ tế bào, giúp đôi mắt già nua trở nên trẻ trung hơn bằng cách đưa vào những chỉ dẫn di truyền để lập trình lại tế bào. Cơ chế này tương tự các quá trình giúp tế bào gốc và tế bào phôi trở về trạng thái non trẻ.

Nỗ lực "tái lập trình tế bào"

Một số dấu hiệu ban đầu cho thấy kỹ thuật này có thể phát huy hiệu quả. Hai trong số ba bệnh nhân tham gia thử nghiệm ghi nhận sự cải thiện đáng kể về thị lực trong các bài kiểm tra mắt tiêu chuẩn. Kết quả này cho thấy liệu pháp mới có thể giúp phục hồi thị lực hoặc ít nhất cải thiện khả năng nhìn của người bệnh.

Trao đổi với Business Insider, Tiến sĩ James Tsai, Chủ tịch Bệnh viện Mắt và Tai New York thuộc hệ thống Mount Sinai, đánh giá kết quả trên là “đáng mừng”, dù còn quá sớm để đưa ra kết luận chắc chắn. Là chuyên gia về bệnh tăng nhãn áp không tham gia thử nghiệm, ông cho rằng liệu pháp có thể chưa thực sự tái tạo hoàn toàn nhãn cầu mà chỉ cải thiện các tín hiệu điện vốn có ở những bệnh nhân vẫn còn một phần thị lực.

“Tôi cần thêm nhiều thông tin nữa trước khi có thể khẳng định rằng chúng ta thực sự đã đạt được bước đột phá trong việc đảo ngược tình trạng mất thị lực. Điều đáng mừng là họ đã làm được điều đó trên người”, ông Tsai nói.

Dựa trên những kết quả ban đầu tích cực, một hội đồng giám sát an toàn độc lập đã phê duyệt việc tăng liều điều trị lên gấp ba lần đối với nhóm bệnh nhân tiếp theo. Việc điều chỉnh này có thể giúp cải thiện hiệu quả của liệu pháp.

Nếu thử nghiệm ban đầu của Life Biosciences thành công, công nghệ này có thể được ứng dụng để điều trị nhiều căn bệnh khác trong tương lai. Giám đốc điều hành của công ty, Michael Ringel, dẫn chứng các thử nghiệm thành công trên động vật về tái lập trình tế bào nhằm xử lý nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến tuổi tác, bao gồm viêm khớp, huyết áp cao, bệnh gan nhiễm mỡ và thậm chí các bệnh về não như Alzheimer.

“Chúng tôi tin rằng công nghệ này có tiềm năng trở thành chìa khóa vạn năng để giải quyết nhiều bệnh liên quan đến tuổi tác. Tuy nhiên, điều đó cần được chứng minh qua các thử nghiệm lâm sàng. Chúng ta phải chứng minh được hiệu quả, thay vì chỉ dừng lại ở kỳ vọng”, ông Ringel nói.

Các "ông trùm" công nghệ nỗ lực kéo dài tuổi thọ

Life Biosciences hiện là công ty đầu tiên đưa kỹ thuật tái lập trình tế bào nhằm kéo dài tuổi thọ vào thử nghiệm trên người. Tuy nhiên, một số công ty công nghệ sinh học tại Thung lũng Silicon cũng đang ráo riết chuẩn bị tham gia cuộc đua này.

Tỷ phú Jeff Bezos đang rót vốn vào các công ty khởi nghiệp nghiên cứu tái lập trình tế bào (Ảnh: Mustafa Yalcin/Anadolu/Getty Images)

Altos Labs, công ty công nghệ sinh học được tỷ phú Jeff Bezos hậu thuẫn, tập trung nghiên cứu cách phục hồi sức khỏe và khả năng chống chịu của tế bào thông qua công nghệ tái lập trình trẻ hóa tế bào, với mục tiêu đảo ngược những tổn thương và bệnh tật liên quan đến tuổi tác. Công ty quy tụ các nhà khoa học và chuyên gia y sinh nhằm chuyển những phát hiện trong phòng thí nghiệm thành các liệu pháp điều trị.

Năm ngoái, Altos Labs tuyển dụng Joan Mannick, chuyên gia phát triển thuốc và thử nghiệm lâm sàng, bổ nhiệm bà làm Phó chủ tịch cấp cao, Giám đốc y khoa và Giám đốc phát triển sản phẩm. Bà có kinh nghiệm phát triển các chương trình điều trị liên quan đến sinh học lão hóa tại Novartis, Life Biosciences và các công ty công nghệ sinh học khác.

“Chỉ khi có kế hoạch sớm đưa một liệu pháp vào thử nghiệm lâm sàng, họ mới tuyển dụng Joan”, ông Jaime Justice, nhà khoa học nghiên cứu về tuổi thọ kiêm Giám đốc chương trình XPRIZE Healthspan, nhận định.

Một cái tên đáng chú ý khác là New Limit. Công ty này gần đây đã huy động được 435 triệu USD trong vòng gọi vốn Series C, do Founders Fund của Peter Thiel dẫn đầu. New Limit thể hiện tham vọng bắt đầu các thử nghiệm lâm sàng đầu tiên trên người đối với liệu pháp tái lập trình tế bào gan vào năm 2027.

Trong khi đó, Retro Biosciences, công ty được tỷ phú Sam Altman hậu thuẫn, cũng đang nghiên cứu hướng tiếp cận tương tự.

Những động thái trên cho thấy cuộc đua ứng dụng tái lập trình tế bào để kéo dài tuổi thọ đang dần chuyển từ các nghiên cứu trên động vật sang thử nghiệm lâm sàng trên người. Dù vẫn còn nhiều câu hỏi về tính an toàn và hiệu quả cần được giải đáp, những kết quả ban đầu đang mở ra triển vọng mới cho lĩnh vực khoa học chống lão hóa.

Theo VNF