Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công những tháng đầu năm 2026 cho thấy những tín hiệu tích cực với 95,44% kế hoạch đã được giao và thực hiện 14,2% số vốn giải ngân. Tuy nhiên những vướng mắc trong lập kế hoạch, công tác giải phóng mặt bằng, thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng … cần sớm có lời giải để đạt kế hoạch giải ngân đặt ra.

4 tháng đầu năm giải ngân vốn đầu tư công đạt 14,2% kế hoạch

Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đã được Quốc hội giao là 1,08 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay và cao hơn khoảng 175 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch vốn năm 2025. Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 1 triệu tỷ đồng (còn lại khoảng 80 nghìn tỷ đồng, chiếm 7,4% tổng kế hoạch Quốc hội giao).

Tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đầu tư công là một nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của năm 2026 và cả nhiệm kỳ; là công cụ điều hành vĩ mô; là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Thực hiện yêu cầu quyết liệt từ Chính phủ, đến hết tháng 4/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là 980.550,8 tỷ đồng. Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương, các địa phương giao tăng (13.325,9 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là 967.224,93 tỷ đồng, đạt 95,44% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.

Số vốn chưa phân bổ chi tiết là 46.218,5 tỷ đồng của 14 bộ, cơ quan Trung ương và 17 địa phương (chiếm 4,56% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao).

Theo Bộ Tài chính, giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 30/4/2026 là 144.282,9 tỷ đồng, đạt 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó: vốn ngân sách Trung ương là 38.802,5 tỷ đồng, đạt 10,7%; vốn ngân sách địa phương là 105.480,4 tỷ đồng, đạt 16,2%.

Toàn cảnh thi công xây dựng dự án đường cao tốc bắc-nam phía đông.

Nhiều khó khăn, vướng mắc còn tồn tại

Tiến độ giải ngân những tháng đầu năm cho thấy những tín hiệu tích cực bởi việc triển khai các dự án đầu tư công được coi là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, trên cơ sở báo cáo của các bộ, cơ quan và địa phương, vẫn còn tồn tại một số khó khăn vướng mắc chủ yếu gây ảnh hưởng tiến độ giải ngân, trong đó đáng lưu ý có khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng liên quan đến việc xác định nguồn gốc đất, đơn giá, phương án đền bù, chưa thể triển khai thi công theo kế hoạch; cùng với tình trạng thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng vẫn còn tiếp diễn, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán được duyệt, làm phát sinh chênh lệch chi phí, dẫn đến phải thực hiện điều chỉnh hợp đồng.

Bộ Tài chính cũng chỉ ra, việc lập kế hoạch chưa sát với nhu cầu và khả năng thực hiện, dẫn tới phải điều chỉnh dự án hoặc đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn, làm chậm tiến độ triển khai.

Thời điểm những tháng đầu năm, các chủ đầu tư thường đang tập trung thực hiện các bước thiết kế, lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và tổ chức lựa chọn nhà thầu; do đó khối lượng nghiệm thu, thanh toán phát sinh chưa nhiều.

Một vấn đề khác chưa thể khắc phục ngay, đó là năng lực, trách nhiệm của một số chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, nhà thầu vẫn còn hạn chế, chưa chủ động, thiếu quyết liệt trong tổ chức thi công; một số xã, phường thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ;...

Xây dựng dự án đường cao tốc bắc-nam phía đông

Triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá quá trình giải ngân vốn đầu tư công

Để thúc đẩy giải ngân đầu tư công, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương cần tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tại Thông báo số 213/TB-VPCP ngày 25/4/2026 về kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Trong đó, lưu ý khẩn trương thực hiện ngay việc phân bổ kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao nhưng chưa phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án; Bộ Tài chính nêu rõ, đến hết ngày 10/5/2026, bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ thì báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân, gửi Bộ Tài chính trước ngày 15/5/2026 để tổng hợp, đề xuất báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý số vốn chưa phân bổ chi tiết theo quy định.

Mặt khác, cần phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các bộ, cơ quan, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền giải quyết.

Giải phóng mặt bằng và nguyên vật liệu là vấn đề tồn tại lâu nay chưa được giải quyết triệt để, vì vậy phải nhất quán thực hiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/2026 và Công điện số 28/CĐ-TTg ngày 1/4/2026 về các giải pháp quản lý, điều hành, kiểm soát giá nguyên vật liệu xây dựng và tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt trong bối cảnh xung đột quân sự Trung Đông kéo dài.

Vấn đề về công tác cán bộ cần được quan tâm sát sao, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm. Có giải pháp sắp xếp bố trí cán bộ đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Ngoài ra, ông Lê Tiến Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính cho biết, Bộ Tài chính đang triển khai nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định tại công văn số 1780/BTC-PTHT ngày 11/2/2026 của Bộ Tài chính, theo đó, bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công thông qua việc cung cấp thông tin, dữ liệu về các chỉ số giải ngân vốn đầu tư công của các đơn vị.

Theo BND