Mới đây, Phát biểu tại hội thảo "Triển khai Đề án Tái chế chất thải rắn xây dựng TPHCM giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045" do Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TPHCM (SACA) tổ chức, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch SACA thông tin cho biết cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, TPHCM đang phát sinh khối lượng lớn chất thải rắn xây dựng từ hoạt động xây dựng, cải tạo và phá dỡ công trình.
Nếu tiếp cận theo phương thức truyền thống, đây là áp
lực lớn đối với môi trường. Tuy nhiên, dưới góc độ kinh tế tuần hoàn, nguồn chất
thải này có thể trở thành tài nguyên thứ cấp phục vụ phát triển đô thị.
Ông Kỳ cho rằng thay vì tiếp tục mở rộng chôn lấp,
thành phố cần đẩy mạnh tái chế, tái sử dụng để đưa vật liệu xây dựng quay lại
công trường. Đây cũng là định hướng cốt lõi của đề án tái chế chất thải rắn xây
dựng do UBND TPHCM giao SACA nghiên cứu.
Việc tái chế hàng chục ngàn tấn chất thải rắn xây dựng
mỗi ngày tại TPHCM không chỉ góp phần giảm áp lực môi trường mà còn tạo nhiều
giá trị khác
Ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, nhìn nhận việc triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, cải tạo chung cư cũ và phát triển nhà ở đang làm gia tăng lượng chất thải rắn xây dựng trên địa bàn.
Trong bối cảnh nguồn khoáng sản làm vật liệu xây dựng
ngày càng hạn chế, công tác tái chế loại chất thải này không chỉ là yêu cầu về
môi trường mà còn là giải pháp quan trọng để sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc
đẩy kinh tế tuần hoàn cũng như phát triển đô thị bền vững.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, kinh nghiệm từ nhiều quốc
gia cho thấy chất thải rắn xây dựng có thể được tái chế thành vật liệu san lấp,
vật liệu nền đường, gạch không nung và nhiều sản phẩm xây dựng khác có giá trị
sử dụng cao. Đề án của TPHCM cũng hướng tới hình thành hệ sinh thái quản lý chất
thải xây dựng khép kín - từ phát sinh, phân loại, thu gom, vận chuyển đến tái
chế và tái sử dụng.
Hình thành thị trường vật liệu tái chế
Chia sẻ tại hội thảo do SACA tổ chức , ông Bùi Xuân Cường,
Phó Chủ tịch UBND TPHCM, đánh giá tái chế chất thải rắn xây dựng là lĩnh vực có
ý nghĩa chiến lược đối với mục tiêu phát triển bền vững của TPHCM.
Hiện nay, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các dự án
hạ tầng ngày càng lớn, trong khi nguồn cát, đá tự nhiên đang dần khan hiếm, vì
vậy, với khoảng 15.000 tấn chất thải vật liệu xây dựng phát sinh mỗi ngày, việc
tái chế và tái sử dụng chúng không chỉ góp phần giảm áp lực môi trường mà còn tạo
thêm nguồn vật liệu thay thế, giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường phát biểu tại hội
thảo do SACA tổ chức
Ông Bùi Xuân Cường đề nghị đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn
thiện đề án theo hướng gắn với quy hoạch phát triển đô thị, quy hoạch các khu xử
lý chất thải và cơ chế thu hút đầu tư vào lĩnh vực tái chế. Đồng thời, cần
nghiên cứu chính sách thúc đẩy sử dụng vật liệu tái chế trong xây dựng, đặc biệt
tại các công trình, dự án đầu tư công. Qua đó, từng bước hình thành thị trường
vật liệu tái chế trên địa bàn thành phố.
Thông tin từ hội thảo cho hay công tác quản lý chất thải
rắn xây dựng tại TPHCM còn không ít hạn chế. Cụ thể, việc phân loại tại nguồn
chưa hiệu quả, thiếu liên kết giữa khâu thu gom, vận chuyển, tái chế và chưa có
hệ thống dữ liệu quản lý đồng bộ.
Đề án "Tái chế chất thải rắn xây dựng TPHCM
giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045" đặt mục tiêu đến năm
2030 có ít nhất 70% chất thải rắn xây dựng từ các công trình lớn, dự án giao
thông và hạ tầng được thu gom, xử lý tại cơ sở hợp pháp; tối thiểu 60% lượng chất
thải đủ điều kiện được tái chế thành vật liệu san lấp, nền đường, gạch không
nung, bê-tông và các cấu kiện xây dựng. Đến năm 2045, TP HCM hướng tới tỉ lệ
tái chế trên 90%, từng bước hạn chế chôn lấp và phát triển thị trường vật liệu
tái chế.
Theo kế hoạch, SACA sẽ hoàn thiện đề án trong tháng 6
để Sở Xây dựng tổng hợp, tham mưu UBND TPHCM xem xét, làm cơ sở xây dựng cơ chế,
chính sách phát triển ngành công nghiệp tái chế chất thải xây dựng thời gian tới.
Thay đổi tư duy quản lý
Nêu ý kiến tại hội thảo, ông Nguyễn Hoàng Giang, Phó
Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cho rằng quản lý chất thải rắn xây
dựng cần được triển khai đồng bộ từ khung pháp lý, quy hoạch hạ tầng đến ứng dụng
công nghệ số. Các địa phương nên chuyển từ quản lý bãi đổ thải sang quản lý
dòng vật liệu có khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời tiêu chuẩn hóa vật liệu
tái chế để mở rộng ứng dụng trong xây dựng.
Với GS-TS Đặng Mậu Chiến, Ủy viên Ban Chấp hành SACA,
rào cản lớn nhất hiện nay không phải công nghệ mà là cơ chế, chính sách và công
tác phân loại chất thải tại nguồn. Ông đề xuất TPHCM đẩy mạnh mô hình tái chế tại
chỗ ở các dự án hạ tầng lớn nhằm giảm chi phí vận chuyển, tận dụng hiệu quả nguồn
vật liệu từ phá dỡ công trình và thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.
NLĐ