Thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (ITC) vừa công bố khuyến nghị về biện pháp khắc phục trong vụ điều tra tự vệ đối với sản phẩm mặt đá thạch anh nhập khẩu (Quartz Surface Products - TA-201-79). Động thái này được đánh giá sẽ tác động đáng kể đến hoạt động xuất khẩu mặt đá thạch anh của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Theo khuyến nghị của ITC, Mỹ dự kiến áp dụng biện pháp hạn ngạch thuế quan (TRQ) trong thời hạn 4 năm đối với sản phẩm mặt đá thạch anh, bao gồm cả đá tấm và sản phẩm đá đã qua chế tác nhập khẩu. Các quốc gia đã ký hiệp định thương mại tự do (FTA) với Mỹ sẽ được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp này.

Cụ thể, mức hạn ngạch nhập khẩu được đề xuất cho năm đầu tiên là 140 triệu square feet (feet vuông); năm thứ hai là 159 triệu feet vuông; năm thứ ba là 164 triệu feet vuông và năm thứ tư là 169 triệu feet vuông. Hạn ngạch được phân bổ theo từng quý, mỗi quý được sử dụng tối đa 25% tổng lượng hạn ngạch năm.

Đối với hàng hóa nằm trong hạn ngạch, ITC khuyến nghị áp dụng mức thuế 25% trong năm đầu tiên; trong khi hàng hóa vượt hạn ngạch sẽ chịu mức thuế lên tới 40%. Các mức thuế này sẽ giảm dần 1% mỗi năm trong suốt thời gian áp dụng biện pháp. Theo đó, thuế trong hạn ngạch sẽ giảm còn 24%, 23% và 22% trong các năm tiếp theo; còn thuế ngoài hạn ngạch giảm lần lượt xuống 39%, 38% và 37%.

ITC cho biết, khối lượng hạn ngạch được xây dựng trên mức cơ sở khoảng 154 triệu feet vuông. Tuy nhiên, hạn ngạch năm đầu tiên được điều chỉnh giảm nhằm xử lý lượng hàng tồn kho nhập khẩu dư thừa tích lũy trong năm 2025, sau đó tăng trưởng khoảng 3% mỗi năm.

Đáng chú ý, mức thuế đề xuất sẽ được áp dụng theo cơ chế “de-stacking”, không chồng chéo với các loại thuế bổ sung khác, ngoại trừ thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp, đồng nghĩa với việc sản phẩm nhập khẩu vẫn có thể đồng thời chịu cả thuế tự vệ và thuế chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp nếu có liên quan.

Theo đánh giá ban đầu, sản phẩm mặt đá thạch anh xuất khẩu từ Việt Nam dự kiến không thuộc diện được miễn trừ khỏi biện pháp hạn ngạch thuế quan nêu trên. ITC đồng thời cũng đề xuất xem xét cơ chế chống lẩn tránh thương mại đối với các quốc gia không bị áp dụng biện pháp.

Vụ việc được ITC khởi xướng điều tra từ ngày 02/12/2025 trong bối cảnh ngành sản xuất mặt đá thạch anh của Mỹ cho rằng hàng nhập khẩu gia tăng mạnh đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nội địa.

Trong những năm gần đây, mặt đá thạch anh là một trong những nhóm vật liệu hoàn thiện có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đáng chú ý của Việt Nam nhờ nhu cầu lớn từ thị trường Mỹ và xu hướng sử dụng vật liệu nhân tạo trong các công trình nhà ở, thương mại cao cấp. Tuy nhiên, các sản phẩm này đang đối mặt với nguy cơ bị điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng cao.

Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu sản phẩm mặt đá thạch anh theo dõi sát tiến trình vụ việc, chủ động xây dựng phương án sản xuất, xuất khẩu và phối hợp cung cấp thông tin khi cần thiết nhằm giảm thiểu tác động nếu Mỹ chính thức áp dụng biện pháp khắc phục.

TCXD