Xu hướng khởi nghiệp của giới trẻ Việt Nam đang thay đổi rõ rệt trong bối cảnh kinh tế số, khi công nghệ dần xóa bỏ nhiều rào cản gia nhập thị trường vốn tồn tại suốt nhiều năm.

Bức tranh khởi nghiệp của giới trẻ hiện nay

Số lượng startup tăng nhanh nhờ chi phí gia nhập thấp là điều dễ nhận thấy nhất khi quan sát thị trường khởi nghiệp những năm gần đây. Nếu như trước kia, mở một cửa hàng hay công ty đòi hỏi vốn mặt bằng, nhân sự và tồn kho đáng kể, thì nay một bạn trẻ chỉ cần một gian hàng trên sàn thương mại điện tử hoặc một kênh mạng xã hội cũng đã có thể bắt đầu kinh doanh và thử nghiệm sản phẩm với chi phí gần như tối thiểu.

Vai trò của công nghệ số trong khởi nghiệp thể hiện rõ ở hầu hết mọi khâu vận hành, từ marketing, bán hàng cho đến quản lý dòng tiền. Các công cụ quảng cáo trực tuyến giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận đúng nhóm khách hàng mục tiêu mà không cần ngân sách quảng cáo truyền thống khổng lồ, trong khi các nền tảng thanh toán số giúp việc giao dịch trở nên nhanh chóng và minh bạch hơn rất nhiều so với trước.

Những mô hình doanh nghiệp được ưa chuộng

Kinh doanh online, thương mại điện tử nhỏ lẻ vẫn là mô hình phổ biến nhất trong nhóm khởi nghiệp trẻ hiện nay, nhờ vào rào cản gia nhập thấp và khả năng thử nghiệm nhanh trước khi mở rộng quy mô. Nhiều bạn trẻ chọn bắt đầu từ việc bán sản phẩm ngách trên các nền tảng mạng xã hội, sau đó dần xây dựng thương hiệu riêng khi đã có tệp khách hàng ổn định.

Dịch vụ sáng tạo nội dung, freelance cũng đang trở thành lựa chọn hấp dẫn với những bạn có kỹ năng thiết kế, viết lách hoặc dựng video. Không ít người trẻ tận dụng chính kỹ năng cá nhân để làm việc tự do cho nhiều khách hàng cùng lúc, từ đó dần hình thành mô hình kinh doanh dịch vụ độc lập thay vì đi làm công ăn lương toàn thời gian. Với những ai đam mê sáng tạo hình ảnh, việc trau dồi thêm kỹ năng qua các nền tảng như công cụ hỗ trợ luyện vẽ và thiết kế hình ảnh cũng là một cách để nâng cao năng lực cạnh tranh trong mảng dịch vụ sáng tạo.

Doanh nghiệp xã hội và mô hình bền vững cũng dần được nhiều bạn trẻ quan tâm hơn, đặc biệt là nhóm có mong muốn tạo ra tác động tích cực cho cộng đồng song song với việc kinh doanh. Đây thường là những mô hình gắn với nông sản sạch, sản phẩm tái chế hoặc dịch vụ hỗ trợ nhóm yếu thế, tuy quy mô ban đầu thường nhỏ nhưng lại có tiềm năng phát triển bền vững nếu được xây dựng đúng hướng.

Thách thức và kinh nghiệm thực tế

Vốn, pháp lý và quản trị nhân sự ban đầu là nhóm thách thức mà hầu hết startup trẻ đều phải đối mặt ngay từ những tháng đầu tiên. Nhiều bạn trẻ có ý tưởng tốt nhưng lại thiếu kinh nghiệm về thủ tục đăng ký kinh doanh, kê khai thuế hay soạn thảo hợp đồng lao động cơ bản, dẫn đến việc mất thời gian xử lý các vấn đề hành chính thay vì tập trung phát triển sản phẩm. Với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có yêu cầu an toàn đặc thù, chẳng hạn cần trang bị hệ thống phòng cháy chữa cháy cho văn phòng hoặc kho hàng, việc tìm hiểu sớm các quy định liên quan qua những đơn vị như dịch vụ tư vấn phòng cháy chữa cháy cho doanh nghiệp cũng giúp tránh được rủi ro pháp lý về sau.

Cập nhật kiến thức doanh nghiệp để tránh sai lầm ngay từ bước lập kế hoạch cũng là điều mà nhiều người khởi nghiệp trẻ còn xem nhẹ. Không ít bạn bắt tay vào kinh doanh chỉ dựa trên cảm hứng nhất thời mà chưa dành đủ thời gian nghiên cứu thị trường, đối thủ cạnh tranh hay mô hình tài chính khả thi. Việc chủ động tìm hiểu thêm kiến thức từ nhiều nguồn, kể cả những lĩnh vực tưởng chừng không liên quan trực tiếp như đào tạo chuyên ngành tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp uy tín, cũng giúp người trẻ mở rộng góc nhìn và rèn luyện tư duy kỷ luật cần thiết cho việc điều hành doanh nghiệp lâu dài.

Khởi nghiệp cần chuẩn bị kỹ hơn là chỉ có ý tưởng, bởi giữa việc nảy ra một ý tưởng hay và biến nó thành một doanh nghiệp vận hành ổn định là một khoảng cách không nhỏ, đòi hỏi cả kiến thức, kỷ luật và khả năng thích nghi.

Học hỏi liên tục là yếu tố sống còn với bất kỳ ai muốn theo đuổi con đường này, và việc chủ động cập nhật thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy, kể cả những cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm như các nền tảng chia sẻ kiến thức công nghệ và kinh doanh, sẽ giúp người trẻ tự tin hơn trên hành trình khởi nghiệp đầy thử thách phía trước.

XHTT