Smartphone không còn đơn thuần là công cụ liên lạc, mà đã trở thành "cổng kết nối" để tiếp cận gần như toàn bộ hệ sinh thái số của đời sống hiện đại.
Việt Nam hiện có hơn 79 triệu người sử dụng Internet,
tương đương khoảng 79% dân số. Trong khi đó, khoảng 57% dân số trên toàn cầu
truy cập Internet chủ yếu bằng điện thoại di động.
Theo báo cáo Digital 2025 Vietnam, người Việt dành
trung bình hơn 6 giờ mỗi ngày để sử dụng Internet, phần lớn thời gian diễn ra
trên điện thoại di động. Từ thanh toán bằng mã QR, giao dịch ngân hàng, mua sắm
trực tuyến đến học tập, làm việc và sử dụng dịch vụ công.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, thanh toán không
dùng tiền mặt tại Việt Nam liên tục tăng trưởng mạnh trong những năm gần đây, đặc
biệt là giao dịch qua điện thoại di động và mã QR.
Không chỉ thay đổi hành vi, smartphone còn làm thay đổi
cách con người ghi nhớ và xử lý thông tin. Một nghiên cứu nổi tiếng của các nhà
khoa học tại Đại học Columbia (Mỹ) công bố trên tạp chí Science năm 2011 cho thấy
khi biết rằng thông tin có thể được lưu trữ và tìm kiếm trên thiết bị số, con
người có xu hướng ghi nhớ nơi tìm kiếm thông tin thay vì ghi nhớ chính nội dung
đó.
Hiện tượng này được gọi là "Google Effect"
hay "Digital Amnesia", trí nhớ dần dịch chuyển từ não bộ sang các thiết
bị công nghệ.
Ở góc độ tâm lý, nhiều chuyên gia cho rằng đây là hệ
quả tự nhiên của quá trình số hóa. Khi công nghệ có thể thực hiện một công việc
nhanh hơn và chính xác hơn, con người sẽ ưu tiên sử dụng công nghệ để tiết kiệm
nguồn lực nhận thức. Não bộ dành nhiều năng lượng hơn cho những nhiệm vụ mới,
trong khi các thao tác lặp lại được chuyển giao cho thiết bị số.
Chính vì vậy, việc phụ thuộc nhiều hơn vào smartphone
không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Công nghệ giúp rút ngắn thời gian di
chuyển nhờ bản đồ số, giảm sai sót trong giao dịch tài chính, kết nối nhanh hơn
với bạn bè, đồng nghiệp và mở ra khả năng tiếp cận kho tri thức gần như không
giới hạn. Những lợi ích này là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của kinh tế
số và xã hội số.
Vtv.vn