Theo Nikkei Asia, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đang đẩy mạnh các động thái xây dựng một chuỗi cung ứng đất hiếm mới, độc lập và không phụ thuộc vào Trung Quốc.

Tại Việt Nam, Tập đoàn thương mại Sojitz đã có bước tiến lớn khi đạt thỏa thuận hợp tác vào tháng 3 với công ty tài nguyên lớn của Úc là Lynas Rare Earths để phát triển các mỏ đất hiếm tại Việt Nam, Malaysia và một số khu vực khác. Thỏa thuận này được thực thi thông qua một liên doanh giữa Sojitz và Tổ chức An ninh Năng lượng và Kim loại Nhật Bản (JOGMEC). Sojitz cũng lên kế hoạch tận dụng cơ sở hạ tầng của Lynas tại Malaysia để thực hiện luyện kim, với dự án mở rộng công suất dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Song song với đó, Tập đoàn Sumitomo Metal Mining đang nhắm đến tiềm năng của Philippines. Công ty đặt mục tiêu tăng 20% sản lượng scandium vào năm tài chính 2026. Quặng thô sẽ được khai thác trực tiếp từ một mỏ ở Philippines mà công ty có cổ phần, sau đó vận chuyển về chế biến thành sản phẩm hoàn chỉnh tại nhà máy ở tỉnh Hyogo, Nhật Bản. Việc mở rộng công suất này nhằm đón đầu nhu cầu scandium toàn cầu vốn đã tăng gấp đôi vào năm 2025, đặc biệt là ứng dụng trong pin nhiên liệu của các trung tâm dữ liệu AI đang phát triển bùng nổ.

Tập đoàn Sumitomo Metal Mining hiện là doanh nghiệp duy nhất tại Nhật Bản có khả năng cung cấp scandium trên quy mô lớn. Trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/3, kết quả kinh doanh của tập đoàn ghi nhận mức tăng trưởng đột phá. Doanh thu thuần đạt hơn 1.740 tỷ JPY, tăng 9,3% so với năm trước đó. Đáng chú ý, lợi nhuận trước thuế tăng vọt 714,7%, đạt mức 255,68 tỷ JPY. Tính đến cuối tháng 3/2026, quy mô tổng tài sản của Sumitomo Metal Mining lên tới 3.559 tỷ JPY (tương đương 22,4 tỷ USD theo tỷ giá hiện tại).

Tập đoàn Sojitz là một tập đoàn thương mại đa ngành lớn, được điều hành bởi CEO Masayoshi Fujimoto. Doanh nghiệp này có mạng lưới hoạt động rộng khắp từ hóa chất, năng lượng đến khai thác khoáng sản. Kết quả tài chính quý I/2026 của Sojitz ghi nhận doanh thu chạm mốc 2.757 tỷ JPY, tăng 9% so với cùng kỳ và thu nhập ròng đạt 103,61 tỷ JPY. Hiện tập đoàn đang dồn lực thúc đẩy hoạt động kinh doanh vật liệu, nhập khẩu đất hiếm phục vụ cho ngành công nghiệp sản xuất nam châm hiệu suất cao.

Đằng sau làn sóng rót vốn vào Đông Nam Á là bối cảnh thị trường đang bị kiểm soát gần như tuyệt đối của Trung Quốc đối với nguồn tài nguyên khoáng sản chiến lược. Trung Quốc hiện sở hữu các mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới, nắm giữ khoảng 70% sản lượng đất hiếm toàn cầu và chiếm tới 80% nguồn cung scandium.

Vào tháng 4 năm 2025, khi quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng, Trung Quốc đã lập tức áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với 7 nguyên tố đất hiếm. Mới đây nhất vào tháng 1/2026, Bắc Kinh tiếp tục công bố các biện pháp siết chặt xuất khẩu nhắm trực tiếp vào Nhật Bản đối với các vật liệu công năng kép, trong đó bao gồm cả dysprosium.

ktđt