Gần 24.000m² diện tích kinh doanh dịch vụ tại các tòa nhà tái định cư ở Hà Nội đang đóng cửa, xuống cấp nghiêm trọng, trong khi đó nhu cầu thuê của người dân rất lớn. Thực tế này cho thấy những vướng mắc kéo dài trong cơ chế đấu giá, chính sách quản lý và yếu tố thị trường, khiến nguồn lực công chưa được khai thác hiệu quả.
Theo Công ty TNHH MTV Quản lý và Phát triển nhà Hà Nội,
đơn vị đang quản lý khoảng 100 tòa nhà tái định cư với hơn 51.800m² diện tích
kinh doanh tầng 1. Tuy nhiên, mới có khoảng 27.700m² được đưa vào sử dụng, còn
lại hơn 24.000m² bỏ trống, cá biệt một số điểm còn bị chiếm dụng.
Dãy kiốt tại khu tái định cư Đồng Tàu, Hà Nội cửa đóng
then cài nhiều năm đang bị xuống cấp. Ảnh: Minh Hạnh
Một trong những nguyên nhân là do vướng mắc cơ chế,
chính sách. Theo người dân tại khu đô thị Trung Hoà (TP Hà Nội), trước năm
2013, các kiốt tại đây được cho thuê kín. Sau đó, để đảm bảo minh bạch, TP Hà Nội
chuyển sang đấu giá quyền thuê. Đây là chủ trương đúng nhưng quá trình triển
khai lại gặp nhiều khó khăn.
Quyết định số 03/2021/QĐ-UBND có hiệu lực từ năm 2021
nhưng đến giữa năm 2024, đơn vị quản lý mới được phê duyệt dự toán phục vụ công
tác đấu giá. Giai đoạn 2022-2024, do thiếu kinh phí, hoạt động đấu giá gần như
“đóng băng”. Các đợt thí điểm trước đó cũng cho kết quả hạn chế, số mặt bằng
cho thuê thành công thấp.
Bên cạnh đó, sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật
khiến việc xác định giá thuê lúng túng. Có thời điểm phải áp dụng đồng thời Luật
Nhà ở, quyết định của UBND TP Hà Nội và các quy định mới, dẫn đến kéo dài thủ tục,
chậm đưa tài sản ra thị trường.
Ngoài yếu tố cơ chế, thực trạng mặt bằng cũng là rào cản
lớn. Phần lớn các tòa nhà tái định cư được xây dựng giai đoạn 2001-2015 đang xuống
cấp nhưng chưa được cải tạo. Nhiều diện tích sau khi thu hồi bị chia nhỏ, sửa
chữa tùy tiện, gây khó khăn cho việc khai thác lại.
Loạt mặt bằng ki ốt tại khu tái định cư Đồng Tàu, TP
Hà Nội đang bị bỏ hoang. Ảnh: Minh Hạnh
Cùng đó, nhiều mặt bằng nhỏ lẻ, vị trí không thuận lợi,
thiếu sức hút kinh doanh. Trong khi thời hạn thuê tối đa chỉ 5 năm khiến nhà đầu
tư không mặn mà do chi phí cải tạo lớn nhưng thời gian thu hồi vốn ngắn. Đây là
nguyên nhân khiến nhiều ki ốt rơi vào tình trạng “ế” kéo dài.
Theo các chuyên gia, để “đánh thức” quỹ mặt bằng này,
cần điều chỉnh linh hoạt cơ chế đấu giá. Thay vì chia nhỏ, có thể cho thuê theo
cụm hoặc áp dụng mô hình hợp tác khai thác nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng. Đồng
thời, cần rút ngắn thủ tục hành chính, thống nhất quy định pháp lý để tránh chồng
chéo.
Kiến trúc sư Trần Huy Ánh (Hội Kiến trúc sư Hà Nội)
cho rằng, việc sớm đưa các diện tích này vào sử dụng sẽ góp phần xây dựng Thủ
đô văn minh, hiện đại. Bên cạnh đấu giá quyền thuê, TP Hà Nội cần nghiên cứu đổi
mới mô hình quản lý tài sản công, có thể giao cho doanh nghiệp tư nhân vận hành
nhằm hạn chế lãng phí.
Chuyên gia đô thị Đinh Quốc Thái cũng đề xuất xây dựng
cơ chế đấu giá linh hoạt hơn, đồng thời phân cấp cho chính quyền cơ sở quản lý,
khai thác và cho phép chuyển đổi công năng phù hợp. Theo các chuyên gia, diện
tích kinh doanh tầng 1 tại chung cư tái định cư cần được nhìn nhận như một phần
của chiến lược nâng cao chất lượng sống, không chỉ là bài toán kinh tế.
Nếu được khai thác hiệu quả, các không gian này không
chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm thiết yếu mà còn có thể trở thành siêu thị mini, cửa
hàng tiện lợi, thư viện cộng đồng hoặc khu sinh hoạt chung cho cư dân.
Thực tế cho thấy, việc đưa các diện tích này vào khai
thác không chỉ tăng thu ngân sách mà còn tạo việc làm, thúc đẩy kinh tế đô thị,
đồng thời hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ tại các khu tái định cư.
Trong bối cảnh TP Hà Nội hướng tới mục tiêu phát triển
đô thị văn minh, hiện đại, việc xử lý tình trạng lãng phí tài sản công là yêu cầu
cấp thiết. Nếu có cơ chế phù hợp, những ki ốt đang bị bỏ trống hoàn toàn có thể
trở thành nguồn lực quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội
và cải thiện diện mạo đô thị.
BLĐ